Schreeuwmuil

Onlangs droomde ik een klassieke kinderdroom: ik werd opgegeten door een nijlpaard. Zoals het een klassieke kinderdroom betaamt, gebeurde dat op een kinderlocatie: het bed waarin ik mijn hele jeugd heb geslapen. Het dier stond snuivend voor de deur van mijn meisjeskamer waar ik verstopt zat. Ik dacht nog dat een nijlpaard geen deurklink kon indrukken, maar deze ging dat opvallend gemakkelijk af. Voor ik het wist stond hij binnen. Mijn laatste hoop was afstand. Omdat ik op een in de hoogte gebouwd bed zat, verbeeldde ik me dat ik veilig was. Vergeefs. Geluidloos verscheen het dier op het voeteneind, zijn muil wijd opengesperd. Nu ik ontdekt was, restte nog maar een mogelijkheid: gillen. Er kwam geen enkel geluid uit mijn schreeuwende mond.
Juist die avond had ik een ‘Overpeinzing’ van S. Montag gelezen. Daarin probeert hij de populariteit van het schilderij ‘de schreeuw’ van Edvard Munch te verklaren. De columnist vermoedt dat het niet alleen te maken heeft met de wanhoop of uitzichtloosheid die in deze wereld steeds groter wordt, maar ook met het fenomeen schreeuwen op zich. Hij schrijft: ‘Het schreeuwen in de betekenis van een enorme keel opzetten is vooral de laatste decennia een algemene vorm van communiceren geworden, en dit hangt weer samen met onze stijgende behoefte aan zelfbevestiging, het zo duidelijk mogelijk laten weten dat we op een niet mis te verstane manier op aarde zijn.’
S. Montag heeft een ‘groot schreeuwenboek’ aangelegd. Daarin staan foto’s van mensen met opengesperde monden. Hij bespreekt er een paar. Sportmensen en politici; allemaal schreeuwen ze uit woede of triomf. Er komt geen gevaar aan te pas.
De overeenkomst tussen de ‘overpeinzing’ en mijn droom is duidelijk: beiden gaan over opengesperde muilen/monden. Het verschil zit in het geluid: of, in mijn geval, het ontbreken daarvan. Wanneer iedere droom een betekenis heeft, hoef ik hier niet ver te zoeken. Die luidt dan: ‘Indien het echt gevaarlijk wordt heeft schreeuwen geen zin.’ Want je bent óf te laat, óf je wordt niet gehoord. Dus kan je beter je muil/mond houden. Wanneer ik nu iemand hoor schreeuwen, vermoed ik dat het alleen een behoefte is aan zelfbevestiging. Ik vind het een verwarrend inzicht.