Volgspotkijkers

Onlangs at ik met J. Hij is beeldend kunstenaar. Hij vertelde dat hij werk had ingediend voor de selectie van een tentoonstelling. In de eerste ronde wordt in luttele minuten bepaald welk werk door mag naar de tweede, in die laatste, beslissende ronde wordt iets meer aandacht aan de kunst besteed.
J. leverde een vogelhuis in. Het was zo minuscuul klein dat de jury niet kon bedenken dat het een op zichzelf staand werkstuk was. Het werd als afgekeurd teruggeven samen met een groter werk. Toen het opnieuw werd ingediend, dit keer als zelfstandig stuk, waren de juryleden enthousiast. Ze lachten luid, ze vonden het erg bijzonder. Het zou me niets verbazen wanneer het woord ‘authentiek’ is gevallen.
J. vertelde dat hij het werkstuk had gemaakt toen een ander kunstwerk niet vlotte. Hij had het miniatuur vogelhuisje in korte tijd in elkaar gezet, zonder er teveel over na te denken, alsof het een knutselwerkje was. De kritische noot was er vanzelf ingeslopen: zelfs het allerkleinste, nauwelijks zichtbare vogeltje willen we nog in een goedbedoeld maar beheersbaar hokje stoppen.
De jury toonde hoe moeilijk goed kijken is. Blijkbaar is een leeg kader nodig om te kunnen zien wat bijzonder is. Alleen met een volgspot wordt aandacht gecreëerd.
Twee dagen later zag ik op televisie een roofvogelonderzoeker. Hij kwam vertellen over zijn boek. Hij had het uiterlijk van een kluizenaar, hield zijn jas aan tijdens de opname en om zijn nek hing een verrekijker. Kijkers reageerden glimlachend; ze vonden hem ‘bijzonder’ en ‘authentiek’. Dat vond ik ook. Maar ik vroeg ik mij af of hij, zonder dat boek, ook zo gekwalificeerd zou zijn. Wanneer men hem zonder voorkennis urenlang in een boom zag zitten, zou menigeen hem als zonderling afdoen. Maar door een vooraf bepaald kader werd de zonderling een authentieke geest.
En wat, mijn beste Watson, zeggen deze twee stukjes nu over onszelf?
‘Dat je, wanneer je authentiek kunt kijken, geen volgspot nodig hebt’. En: ‘Er zijn heel veel authentiekelingen als je maar aandachtig kijkt’. Kijk, dat maakt de wereld er een stuk leuker op.